What is dyslexia?

Dyslexia là gì? Chứng khó đọc là gì?

Chứng khó đọc hay còn gọi là dyslexia là triệu chứng xuất hiện trên 10% dân số trên thế giới. Chứng khó đọc xuất hiện tại Những học sinh gặp khó khăn với việc đọc và đánh vần và các giáo viên và phụ huynh có thể lầm tưởng là những học sinh có dấu hiệu không tập trung hoặc học kém. Những học sinh mắc chứng khó đọc có thể có tư duy như người bình thường, nhưng có vấn đề trong việc đọc các văn bản, bài tập,…

Chứng khó đọc (tiếng Anh:Dyslexia) là một dạng rối loạn ngôn ngữ khá phổ biến, đặc trưng cho các vấn đề gặp rắc rối về đọc hiểu và đánh vần mặc dù trí tuệ bình thường. Các vấn đề bao gồm: khó khăn trong việc đánh vần các từ, đọc nhanh, viết chữ, “đánh vần” các từ trong đầu, phát âm từ khi đọc to và nghe người khác đọc. Những khó khăn này thông thường được nhận thấy đầu tiên khi đi học ở trường.

Dyslexia là gì?

Chứng khó đọc liên quan đến một số gen kiểm soát sự phát triển của não bộ chứ không liên quan đến trí thông minh của cá nhân, vì thế nguyên nhân dẫn đến chứng khó đọc có liên quan đến di truyền. Một số trường hợp là đặc điểm chung của gia đình. Những yếu tố di truyền làm ảnh hưởng đến não và khả năng xử lý với các chữ và từ ngữ. Ngoài ra, Nó thường xảy ra với những người mắc rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD).

Dyslexia chủ yếu xảy ra ở trẻ em và nếu không được phát hiện kịp thời sẽ kéo dài cho đến khi trưởng thành.

Nó cũng có thể bắt đầu ở tuổi trưởng thành do kết quả sau khi bị chấn thương sọ não, đột quỵ, hoặc mất trí nhớ.

Chứng khó đọc được chẩn đoán thông qua một loạt các bài kiểm tra về trí nhớ, lỗi chính tả, thị lực, và kỹ năng đọc. Cơ chế cơ bản của chứng khó đọc là những vấn đề trong quá trình xử lý ngôn ngữ của não.

Chứng khó đọc là một sự khác biệt về thần kinh và có thể có tác động đáng kể trong quá trình học tập, làm việc và trong cuộc sống hàng ngày. Vì mỗi người là một cá thể duy nhất, nên trải nghiệm về chứng khó đọc của mỗi người sẽ khác nhau. Nó có thể từ nhẹ đến nặng, và nó có thể xảy ra cùng với những khuyết tật học tập khác. Chứng khó đọc thường di truyền trong các gia đình và là một tình trạng suốt đời.

Điều quan trọng cần nhớ là suy nghĩ khác biệt cũng có những mặt tích cực. Nhiều người mắc chứng khó đọc thể hiện thế mạnh trong các lĩnh vực như lý luận và trong lĩnh vực thị giác và sáng tạo.

Dấu hiệu của chứng khó đọc

Dấu hiệu của chứng khó đọc

Có một quan niệm sai lầm rằng chứng khó đọc chỉ ảnh hưởng đến khả năng đọc và viết. Nếu điều này đúng, sẽ dễ dàng để xác định hơn nhiều. Trên thực tế, chứng khó đọc có thể ảnh hưởng đến các khía cạnh như phối hợp, sắp xếp và trí nhớ.

Mỗi người mắc chứng khó đọc sẽ trải qua tình trạng bệnh khác nhau và vì vậy, mỗi người sẽ có những khả năng và khó khăn khác nhau.

Tuy nhiên, nếu bạn biết những gì cần tìm, có những dấu hiệu phổ biến có thể giúp bạn xác định liệu những khó khăn đang trải qua có thể là dấu hiệu của chứng khó đọc hay không và điều tra thêm có thể có lợi.

Biểu hiện của chứng khó đọc khác nhau tùy vào mức độ nghiêm trọng cũng như từng độ tuổi cụ thể:

Trước khi trẻ đến trường

  • Chậm phát triển lời nói và từ ngữ.
  • Khó khăn trong việc hình thành thói quen đọc và chọn lọc từ ngữ;
  • Gặp vấn đề về lưu giữ thông tin, chẳng hạn như số, bảng chữ cái và tên của màu sắc;

Ở độ tuổi đi học

  • Mất nhiều thời gian để đọc và viết, đọc chậm hoặc đọc không chính xác.
  • Có khả năng đọc kém hơn các bạn đồng trang lứa;
  • Chậm học thuộc các từ mới, đánh vần từ vựng rất yếu.
  • Khó khăn khi thể hiện giọng điệu, nhịp điệu.
  • Lảng tránh nhiệm vụ liên quan đến việc đọc
  • Gặp khó khăn khi kết hợp với các chữ cái và cách phát âm chữ cái đó.
  • Gặp khó khăn khi xác định hoặc tạo ra những từ có vần điệu.
  • Khó đọc thành tiếng, đọc chữ theo sai thứ tự, bỏ từ.
  • Khó hiểu ý nghĩa của từ riêng lẻ.

Trẻ em bị chứng khó đọc có thể không nhìn thấy (hoặc không nghe thấy) sự giống và khác nhau trong các chữ cái và các từ, có thể không nhận ra khoảng cách giữa các âm trong tiếng, tiếng trong từ.

Thanh thiếu niên và người trưởng thành

  • Người càng lớn sẽ càng khó nhận ra những dấu hiệu của chứng bệnh này. Có nhiều người cho rằng, người mắc chứng khó đọc sẽ viết chữ ngược. Tuy nhiên, điều này chỉ xảy ra trong một nhóm nhỏ người mắc chứng khó đọc.
  • Vì thế, để có thể đánh giá một người có đang mắc chứng khó đọc hay không cần phải quan sát cách họ đọc hoặc nói chuyện. Ngoài ra, cũng có thể cho họ làm một bài viết, người mắc chứng này thường hay nhầm lẫn các từ gần giống nhau ví dụ như: hoa – hao, oanh – hoanh…..
Triệu chứng ở trẻ ở những năm đầu đời Triệu chứng ở trẻ ở độ tuổi tiểu học Triệu chứng ở trẻ ở độ tuổi trung học
Nguyên nhân có thể khiến bị dyslexia

Nguyên nhân nào khiến con bạn mắc chứng khó đọc?

Chứng khó đọc là một sự khác biệt về thần kinh và có thể có liên quan đến giáo dục đáng kể. Nó có tính chất di truyền và kéo dài suốt đời.

Triệu chứng đầu tiên nhận thấy thường là khó khăn trong việc đọc viết. Tuy nhiên, các đặc điểm của chứng khó đọc cũng bao gồm khả năng ghi nhớ và xử lý thông tin và những kỹ năng này sẽ được xem xét khi chẩn đoán chứng khó đọc. Nhà tâm lý học hoặc giáo viên có trình độ chuyên môn về chứng khó đọc sẽ hỏi thông tin về các yếu tố có thể ảnh hưởng đến việc chẩn đoán chứng khó đọc sau đây. Danh sách kiểm tra hoặc xét nghiệm sàng lọc sẽ không tính đến những yếu tố này.

Tiểu sử sinh sản
Có vấn đề gì trước, trong hoặc sau khi sinh không, ví dụ: sinh non?

Lịch sử gia đình
Những người khác trong gia đình có mắc chứng khó đọc không? Thường có một yếu tố di truyền trong chứng khó đọc phát triển, mặc dù các thành viên khác trong gia đình có thể có các triệu chứng và mức độ nghiêm trọng khác nhau.

Lịch sử giáo dục
Có những yếu tố nào như việc đi học cần được xem xét không? Nhà trường có đưa ra hỗ trợ cho các Nhu cầu Giáo dục Đặc biệt khác không? Nó đã giúp ích ở mức độ nào?

Sức khỏe tổng quát
Có bị bệnh nào kéo dài dẫn đến phải nghỉ học không? Có thể có tình trạng nào chưa được chẩn đoán không, ví dụ: chứng động kinh nhẹ, hoặc trông giống như không chú ý và hổng kiến thức? Một chấn thương vật lý thể hoặc đột quỵ có thể cho thấy chứng khó đọc mắc phải.

Thị lực
Bạn/con em bạn có có quên mất chỗ đang đọc hoặc đảo ngược các chữ cái hay từ ngữ không? Có nhạy cảm với ánh sáng hoặc thấy các chữ bị mờ hay chuyển động không? Kiểm tra thị lực ở trường không đủ để xác định các khó khăn về thị giác liên quan đến chứng khó đọc. Nếu nghi ngờ có khó khăn về thị giác, phải kiểm tra thị lực đầy đủ bởi chuyên viên đo thị lực.

Thính giác
Đã kiểm tra thính giác chưa? Khi còn nhỏ, có bị ‘viêm tai giữa’? Vì viêm tai giữa có thể cản trở nhận thức thính giác âm thanh trong lời nói.

Lời nói và ngôn ngữ
Có bị chậm phát triển ngôn ngữ không? Điều này bao gồm phát âm các từ, phát triển từ vựng, độ phức tạp của ngôn ngữ nói và hiểu ngôn ngữ nghe được. Bác sĩ của bạn có thể giới thiệu bạn đến một chuyên viên ngôn ngữ trị liệu.

Lưu ý: Ngôn ngữ mẹ đẻ khác nhau có thể dẫn tới sự khác nhau đối với kết quả kiểm tra, kể cả với các khía cạnh thị giác/khả năng nhận thức các khía cạnh không gian từ các hướng dẫn miệng.

Phối hợp
Người mắc có vụng về hoặc dễ bị tai nạn không? Điều này có ảnh hưởng đến vận động thô và vận động tinh không? Họ có thể đoán trước được chuyển động của những người khác không, ví dụ: trong trò chơi đồng đội?

Khó khăn với việc tự chăm sóc bản thân, viết và chơi có thể là các triệu chứng của chứng khó học, còn được gọi là Rối loạn Phối hợp Phát triển (DCD) và nên đến gặp nhà trị liệu.

Sự chú ý và tự tin
Giữ tập trung và chú ý có thể khó khăn đối với những người mắc chứng khó đọc. Bồn chồn hoặc hay cựa quậy, nói nhiều và ngắt quãng, dễ bị phân tâm và khó tập trung cũng là các triệu chứng của Rối loạn thiếu hụt tập trung (ADD) hoặc Rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD). Ngoài ra, chứng khó đọc có thể dẫn đến sự mất tự tin đáng kể.

Giao tiếp & các mối quan hệ
Người mắc có gặp khó khăn khi giao tiếp bằng mắt, giao tiếp bằng lời và tạo mối quan hệ cũng như thể hiện hành vi phù hợp không? Có khuynh hướng mắc chứng tự kỷ không?

Chứng khó đọc được chuẩn đoán như thế nào?

Cách chuẩn đoán mắc chứng khó đọc

Có một số công cụ có sẵn có thể được sử dụng để giúp đưa ra dấu hiệu về chứng khó đọc tiềm ẩn. Các xét nghiệm sàng lọc và danh sách kiểm tra này có thể giúp ích rất nhiều để được đảm bảo hỗ trợ, nhưng chúng không thể đưa ra chẩn đoán.

Chứng khó đọc chỉ có thể được chẩn đoán chính thức thông qua Đánh giá Chẩn đoán do một chuyên gia đánh giá được chứng nhận.

Không một bài kiểm tra đơn lẻ nào có thể chẩn đoán chứng khó đọc. Cần phải xem xét một số yếu tố, chẳng hạn như:

  • Sự phát triển của con bạn, các vấn đề giáo dục và lịch sử y tế. Bác sĩ có thể sẽ hỏi bạn những câu hỏi về những lĩnh vực này và muốn biết về bất kỳ tình trạng nào xảy ra trong gia đình, kể cả việc liệu có thành viên nào trong gia đình bị khuyết tật học tập hay không.
  • Cuộc sống gia đình. Bác sĩ có thể yêu cầu mô tả về gia đình và cuộc sống ở nhà của bạn, bao gồm cả những người sống ở nhà và liệu có vấn đề gì ở nhà hay không.
  • Bảng câu hỏi. Bác sĩ có thể yêu cầu con bạn, thành viên gia đình hoặc giáo viên trả lời các câu hỏi bằng văn bản. Con bạn có thể được yêu cầu làm các bài kiểm tra để xác định khả năng đọc và ngôn ngữ.
  • Kiểm tra thị lực, thính giác và não (thần kinh). Những điều này có thể giúp xác định xem một chứng rối loạn khác có thể gây ra hoặc làm tăng khả năng đọc kém của con bạn hay không.
  • Kiểm tra tâm lý. Bác sĩ có thể hỏi bạn và con bạn những câu hỏi để hiểu rõ hơn về sức khỏe tâm thần của con bạn. Điều này có thể giúp xác định xem các vấn đề xã hội, lo lắng hoặc trầm cảm có thể đang hạn chế khả năng của con bạn hay không.
  • Kiểm tra kỹ năng đọc và các kỹ năng học thuật khác. Con của bạn có thể làm một bộ bài kiểm tra giáo dục và được một chuyên gia đọc phân tích quá trình và chất lượng của kỹ năng đọc.
Đa dạng thần kinh và sự khác biệt cùng xảy ra

Đa dạng thần kinh

Đa dạng thần kinh là một thuật ngữ tương đối mới. Nó giúp thúc đẩy quan điểm rằng sự khác biệt về thần kinh phải được công nhận và tôn trọng như bất kỳ biến thể nào khác của con người. Nó được sử dụng để chống lại các ý nghĩa xã hội tiêu cực hiện tồn và giúp mọi người thuộc mọi loại thần kinh dễ dàng đóng góp cho thế giới như họ vốn có, thay vì cố gắng suy nghĩ hoặc tỏ ra ‘bình thường’ hơn.

Đa dạng thần kinh bao gồm tất cả sự khác biệt về học tập cụ thể (SpLD), nhiều sự khác biệt trong số đó đồng thời xảy ra hoặc chồng chéo lên nhau. Chúng tôi đã phát hiện ra rằng các SpLD thường xảy ra cùng với chứng khó đọc.

Cách điều trị chứng khó đọc

Cách điều trị dyslexia tại Việt Nam

–  Việc chẩn đoán chứng khó đọc có thể sẽ khó khăn vì các dấu hiệu không phải lúc nào cũng rõ ràng. Vì vậy, bác sĩ sẽ hỏi một số vấn đề liên quan để chẩn đoán bệnh như là:

  • Tiền sử bệnh của gia đình.
  • Bác sĩ sẽ yêu cầu trẻ trả lời các câu hỏi liên quan để kiểm tra khả năng ngôn ngữ.
  • Kiểm tra thị giác, thính giác và não bộ, các thử nghiệm tâm lý.
  • Kiểm tra các kỹ năng đọc và học tập khác.

– Cho tới hiện nay, y học vẫn chưa tìm ra được cách nào để loại bỏ những bất thường tiềm ẩn của não bộ gây ra chứng khó đọc bằng thuốc. Do đó, các phương pháp thường áp dụng là:

  • Các biện pháp giáo dục: Các giáo viên có thể sử dụng một số kỹ thuật liên quan đến nghe, nhìn và tiếp xúc để cải thiện kỹ năng đọc. Việc giúp trẻ sử dụng nhiều giác quan để học như nghe một đoạn băng ghi âm bài học và dùng tay tô theo hình dạng của chữ được sử dụng và các từ được nói có thể giúp trẻ xử lí thông tin tốt hơn.
  • Những việc cha mẹ có thể làm: Cha mẹ cần phát hiện vấn đề của trẻ càng sớm càng tốt, thực hành đọc to cùng trẻ và khuyến khích trẻ đọc thường xuyên hơn.
  • Những thói quen sinh hoạt giúp cải thiện tình trạng chứng khó đọc ở trẻ.

– Cha mẹ đóng vai trò rất quan trọng trong việc cải thiện chứng khó đọc ở trẻ nhỏ. Dưới đây là những điều cha mẹ nên làm:

  • Phát hiện ra bệnh của con từ sớm: Nếu cha mẹ nghi ngờ trẻ mắc chứng khó đọc hãy đưa bé đến gặp bác sĩ sớm. Sự can thiệp từ sớm sẽ giúp tăng khả năng cải thiện bệnh thành công.
  • Khuyến khích tăng cường thời gian tập đọc: Để nâng cao khả năng đọc, trẻ cần phải tập đọc nhiều lần. Cha mẹ nên khuyến khích sách để cải thiện khả năng đọc của con.
  • Đọc thành tiếng cho con nghe: Việc này thực hiện tốt nhất khi trẻ được 6 tháng tuổi hoặc nhỏ hơn nếu được. Hãy ngồi nghe các băng ghi âm các cuốn sách cùng với con. Khi trẻ đủ lớn, hãy đọc cùng con các câu chuyện sau khi trẻ đã nghe chúng.
  • Xây dựng hình mẫu cho việc đọc sách: Hãy dành ra một khoảng thời gian để đọc một cuốn sách hoặc tài liệu khi con cũng đang tập đọc mỗi ngày, bởi đây sẽ làm tấm gương tốt để trẻ làm và học hỏi theo bạn.

Như vậy, chứng khó đọc là một căn bệnh rất khó nhận biết và thực hiện điều trị. Tuy nhiên, nếu bệnh được phát hiện sớm thì vẫn có thể điều trị bằng các lộ trình giáo dục.

Nếu như bạn hay con em của bạn đang có dấu hiệu của chứng khó đọc. Và bạn đang mong muốn sự giúp đỡ, tư vấn cách vượt qua chứng khó đọc. Hãy liên hệ với chúng tôi tại đây